MAGAZIN ZA NAUKU, ISTRAŽIVANJA I OTKRIĆA
Planeta Br. 112 | Dve decenije „Planete“
»  MENI 
 Home
 Redakcija
 Linkovi
 Kontakt
 
» BROJ 112
Planeta Br 112
Godina XX
Jul - Avgust 2023.
»  IZBOR IZ BROJEVA
Br. 115
Jan. 2024g
Br. 113
Sept. 2023g
Br. 114
Nov. 2023g
Br. 111
Maj 2023g
Br. 112
Jul 2023g
Br. 109
Jan. 2023g
Br. 110
Mart 2023g
Br. 107
Sept. 2022g
Br. 108
Nov. 2022g
Br. 105
Maj 2022g
Br. 106
Jul 2022g
Br. 103
Jan. 2022g
Br. 104
Mart 2022g
Br. 101
Jul 2021g
Br. 102
Okt. 2021g
Br. 99
Jan. 2021g
Br. 100
April 2021g
Br. 97
Avgust 2020g
Br. 98
Nov. 2020g
Br. 95
Mart 2020g
Br. 96
Maj 2020g
Br. 93
Nov. 2019g
Br. 94
Jan. 2020g
Br. 91
Jul 2019g
Br. 92
Sep. 2019g
Br. 89
Mart 2019g
Br. 90
Maj 2019g
Br. 87
Nov. 2018g
Br. 88
Jan. 2019g
Br. 85
Jul 2018g
Br. 86
Sep. 2018g
Br. 83
Mart 2018g
Br. 84
Maj 2018g
Br. 81
Nov. 2017g
Br. 82
Jan. 2018g
Br. 79
Jul. 2017g
Br. 80
Sep. 2017g
Br. 77
Mart. 2017g
Br. 78
Maj. 2017g
Br. 75
Septembar. 2016g
Br. 76
Januar. 2017g
Br. 73
April. 2016g
Br. 74
Jul. 2016g
Br. 71
Nov. 2015g
Br. 72
Feb. 2016g
Br. 69
Jul 2015g
Br. 70
Sept. 2015g
Br. 67
Januar 2015g
Br. 68
April. 2015g
Br. 65
Sept. 2014g
Br. 66
Nov. 2014g
Br. 63
Maj. 2014g
Br. 64
Jul. 2014g
Br. 61
Jan. 2014g
Br. 62
Mart. 2014g
Br. 59
Sept. 2013g
Br. 60
Nov. 2013g
Br. 57
Maj. 2013g
Br. 58
Juli. 2013g
Br. 55
Jan. 2013g
Br. 56
Mart. 2013g
Br. 53
Sept. 2012g
Br. 54
Nov. 2012g
Br. 51
Maj 2012g
Br. 52
Juli 2012g
Br. 49
Jan 2012g
Br. 50
Mart 2012g
Br. 47
Juli 2011g
Br. 48
Oktobar 2011g
Br. 45
Mart 2011g
Br. 46
Maj 2011g
Br. 43
Nov. 2010g
Br. 44
Jan 2011g
Br. 41
Jul 2010g
Br. 42
Sept. 2010g
Br. 39
Mart 2010g
Br. 40
Maj 2010g.
Br. 37
Nov. 2009g.
Br.38
Januar 2010g
Br. 35
Jul.2009g
Br. 36
Sept.2009g
Br. 33
Mart. 2009g.
Br. 34
Maj 2009g.
Br. 31
Nov. 2008g.
Br. 32
Jan 2009g.
Br. 29
Jun 2008g.
Br. 30
Avgust 2008g.
Br. 27
Januar 2008g
Br. 28
Mart 2008g.
Br. 25
Avgust 2007
Br. 26
Nov. 2007
Br. 23
Mart 2007.
Br. 24
Jun 2007
Br. 21
Nov. 2006.
Br. 22
Januar 2007.
Br. 19
Jul 2006.
Br. 20
Sept. 2006.
Br. 17
Mart 2006.
Br. 18
Maj 2006.
Br 15.
Oktobar 2005.
Br. 16
Januar 2006.
Br 13
April 2005g
Br. 14
Jun 2005g
Br. 11
Okt. 2004.
Br. 12
Dec. 2004.
Br 10
Br. 9
Avg 2004.
Br. 10
Sept. 2004.
Br. 7
April 2004.
Br. 8
Jun 2004.
Br. 5
Dec. 2003.
Br. 6
Feb. 2004.
Br. 3
Okt. 2003.
Br. 4
Nov. 2003.
Br. 1
Jun 2003.
Br. 2
Sept. 2003.
» Glavni naslovi

PISMA

 

Oliver Klajn

Paleohispansko nasleđe

Pisani tragovi Kelta u Španiji

 

 


Paleohispanska pisma su bila u upotrebi od približno 5. veka pne. do prelaza iz stare u novu eru. Zna se da vuku korene iz feničanskog pisma a posebnost je u tome da su poluslogovna po svom karakteru. Poslednja stoleća stare ere obeležilo je prisustvo Kelta i onih koji su primili njihove uticaje na Pirinejskom poluostrvu. U središnjem delu poluostrva,  živelo je više keltskih plemena koja se kolektivno nazivaju Keltiberi. Protokom vremena, oblasti koje naseljavaju su, posle niza ustanaka i ratova, potpali pod rimsku vlast. Jezik kojim je govorilo ovo stanovništvo je keltiberijski.

PISMA

Pločice iz Botorite

Na ovom keltskom jeziku je sačuvano skoro dvesta natpisa. Većina je načinjena keltiberijskim pismom. Uglavom su pronađeni u dolini reke Ebro i blizu izvora reke Duero. Najstariji otkriveni natpisi su pločice iz sela Botorita, u blizini Saragose. Četiri bronzane pločice iz 2. stoleća pne. predstavljaju najduži tekst na keltiberijskom pismu. Po svemu sudeći reč je o nizu zakona, mada među stručnjacima postoje neslaganja da li je naglasak na sekularnim ili verskim propisima. Navode se i imena preko 250 ljudi.
U španskoj provinciji Gvadalahara, u mestu Luzaga je u 19. veku otkrivena bronzana tabla sa osam redova i 123 slova iz keltiberijskog pisma koja su uneta šilom. Dimenzije ovog bronzanog natpisa su 15x16 cm. Osim bronze, pisano je na na keramici, kamenu i srebru.

PISMA

Još jedan natpis na pločici iz mesta Uksama u Španiji

Sačuvane su razne vrste predmeta sa keltiberijskim slovima. Ima ih na amforama, na kutijama, čak i vretenima. Pismo Keltibera je prevashodno služilo za verske potrebe, mada ima i ugovora o savezima istaknutih keltskih pojedinaca i zajednica. Pismo je proisteklo iz severoistočnog iberijskog pisma koje je bilo najzastupljenije od svih iberijskih koja su deo paleohispanskih pisama.
Usled prilagođavanja Kelta lokalnim pravilima pisanja, nastale su istočna i zapadna verzija keltiberijskog pisma. Među njima nema mnogo razlika. Ovo pismo je poluslogovno. Ukupno je bilo 26 znakova, od kojih 5 samoglasnika, 6 suglasnika i 15 slogovnih znakova.
Javio se i problem usklađivanja iberijskog pisma sa keltskim jezikom, što se posebno odnosi na transkripciju. Uglavnom se pisalo sleva nadesno. Neobičnost pisma je posledica viševekovnog života Kelta među narodima koji im uopšte nisu srodni. Kada su Rimljani ovladali Pirinejskim poluostrvom, nestalo je i ovo pismo.  

PISMA

Bronzana tabla iz Luzage

                       

                                                 

Oliver Klajn

 

 

 



Kompletni tekstove sa slikama i prilozima potražite u magazinu
"PLANETA" - štampano izdanje ili u ON LINE prodaji Elektronskog izdanja
"Novinarnica"

 

 

 

  back   top
» Pretraži SAJT  

powered by FreeFind

»  Korisno 
Bookmark This Page
E-mail This Page
Printer Versie
Print This Page
Site map

» Pratite nas  
Pratite nas na Facebook-u Pratite nas na Twitter - u Pratite nas na Instagram-u
»  Prijatelji Planete

» UZ 100 BR. „PLANETE”

» 20 GODINA PLANETE

free counters

Flag Counter

6 digitalnih izdanja:
4,58 EUR/540,00 RSD
Uštedite čitajući digitalna izdanja 50%

Samo ovo izdanje:
1,22 EUR/144,00 RSD
Uštedite čitajući digitalno izdanje 20%

www.novinarnica.netfree counters

Čitajte na kompjuteru, tabletu ili mobilnom telefonu

» PRELISTAJTE

NOVINARNICA predlaže
Prelistajte besplatno
primerke

Planeta Br 48


Planeta Br 63


» BROJ 115
Planeta Br 115
Godina XXI
Januar - Februar 2024.

 

 

Magazin za nauku, kulturu, istraživanja i otkrića
Copyright © 2003-2024 PLANETA